Ochrona portów i obiektów portowych

Ministerstwo Infrastruktury opublikowało ustawę o ochronie żeglugi i portów morskich. Celem nowej ustawy jest określenie zasad ochrony żeglugi oraz portów morskich, a także ochrony życia i zdrowia osób znajdujących się na terenie portów, obiektów portowych i statków.
Dotychczas głównymi aktami prawnymi odnoszącymi się do ochrony statków i obiektów portowych, obowiązujących m. in. w polskich portach był Międzynarodowy Kodeks ISPS z dnia 13 grudnia 2004 r. oraz rozporządzenie nr 725/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 marca 2004 r. Opublikowana ostatnio ustawa jest trzecim obowiązującym aktem prawnym, który implementuje na grunt polski zasady ochrony żeglugi morskiej i portów zawarte we wspomniantym rozporządzeniu nr 725 oraz kodeksie ISPS. Według powyższego kodeksu stosuje się trzystopniowe poziomy ochrony: poziom 1 – wymaga stosowania minimalnych środków ochrony bezpieczeństwa, poziom 2 – środki ochrony bezpieczeństwa utrzymywane są tak długo, jak wymaga tego sytuacja i istnieje ryzyko zagrożenia, oraz poziom 3 – który związany jest z „prawdopodobieństwem lub bezpośrednią groźbą zajścia… przez pewien czas, jednakże identyfikacja celu ataku może nie być możliwa.
Powyższe poziomy ochrony zostały ujęte także w ustawie (rozdział 6, art. 23, punkt 1). Ustawa reguluje też wszelkie aspekty związane z organizacją ochrony i ochroną portów i obiektów portowych , kontroli osób, bagażu i ładunku, a także weryfikacji, szkolenia oraz finansowania ochrony żeglugi i portów. Zarządzający portem, jak i obiektem portowym, zobowiązany jest do działań w zakresie wdrażania planu ochrony portu, realizacji powyższych zadań wynikających z tego planu, współpracy i współdziałania z organami ochrony portu i oficerem ochrony portu – w tym z oficerem ochrony statku z ramienia armatora, a także z organami administracji państwowej, tj. Policją, Strażą Graniczną, Strażą Pożarną.

Na podstawie sporządzonego dokumentu, jakim jest ocena stanu ochrony portu, tworzony jest plan ochrony portu, uwzględniający system planowanego zabezpieczenia operacji portowych, podejmowanych działań na terenie portu oraz uruchamiania odpowiednich procedur w zakresie reagowania na dane zagrożenie. Przy sporządzaniu dokumentacji, jaką jest ocena stanu ochrony portu uwzględnia się m.in.: specyfikę operacji portowych, obsługiwanych ładunków lub usług świadczonych na rzecz obsługiwanego statku konwencyjnego oraz obszarów sąsiadujących mogących wpływać na bezpieczeństwo danego rejonu.

Statki znajdujące się na terenie portów i wód terytorialnych RP, obiekty portowe i porty podlegają próbie efektywności oraz weryfikacji. Próba efektywności ma na celu sprawdzenie środków ochrony żeglugi i portów w sposób symulowanych ćwiczeń, których zadaniem jest sprawdzenie procedur oraz skuteczności ochrony portu i statku.
Z kolei weryfikacja ma na celu zbadanie systemów, procedur i struktur ochrony oraz zbadania ich zgodności z ustawą, konwencją SOLAS – kodeksem ISPS a także z rozporządzeniem (WE) 725/2004. Zgodnie z ustawą, próby skuteczności procedur reagowania na zagrożenie przeprowadza się odpowiednio co 5 lat w odniesieniu do portów i corocznie w odniesieniu do obiektów portowych. Pozytywny wynik weryfikacji planów ochrony obiektów portowych jest podstawą do przedłużenia lub wydania dokumentu stanowiącego certyfikację obiektu portowego uznawanego za bezpieczny, o nazwie Potwierdzenie Zgodności.
Kontrola osób, bagażu i ładunku Ustawa nadaje pewne uprawnienia pracownikom ochrony portu w celu dokonania kontroli manualnej i przeglądania zawartości bagażu, niedopuszczania do wejścia na teren portu lub obiektu portowego osób nieupoważnionych, a także stosowania urządzeń technicznych do wykrywania przedmiotów lub substancji (art. 40, ust. 4, pkt. 1, 2, 3)
Zaznaczyć należy, iż kontrola manualna nie może naruszać intymności osoby kontrolowanej w przypadku wykrycia w odzieży lub na ciele przedmiotów zabronionych. Finansowanie ochrony żeglugi i portów odbywa się z budżetu państwa, środków Unii Europejskiej, podmiotów zarządzających portami i obiektami portowymi, armatorów, osób fizycznych i prawnych a także wojewodów.

Przemysław K. Mrowiec